Rozszerzanie diety niemowlaka

Przez pierwsze miesiące życia niemowlę żywi się wyłącznie mlekiem mamy lub sztuczną mieszanką. Dlatego wprowadzenie nowych produktów jest ważnym wydarzeniem, zarówno dla dziecka jak i dla jego opiekunów. Wiele pytań rodzi się w głowach: jak i kiedy rozszerzać dietę. Warto uporządkować wiedzę na ten temat, ponieważ żywienie we wczesnym okresie życia ma duży wpływ na rozwój i zdrowie w kolejnych latach (tzw. programowanie metaboliczne).  

KIEDY?

Według Światowej Organizacji Zdrowia przez pierwsze 6 miesięcy życia niemowlę powinno być karmione wyłącznie mlekiem, najlepiej naturalnym mlekiem mamy. Wprowadzanie nowych pokarmów należy rozpocząć około 6 miesiąca życia. Najważniejsza jest wtedy obserwacja dziecka, które wykazuje pewne symptomy gotowości na poznanie nowych smaków.
Są to:
– wzmożone zainteresowanie jedzeniem, wyciąganie rączek do jedzenia
– umiejętność stabilnego siedzenia
– sprawne kierowanie przedmiotów do buzi
– nie wypychanie jedzenia językiem (początkowy odruch z czasem zanika)

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, sugerują, że najlepszy czas na wprowadzenie nowych produktów to okres pomiędzy 17 a 26 tygodniem życia (tzw. okno tolerancji).

Podsumowując powyższe zalecenia warto rozpocząć rozszerzanie diety około 24-26 tygodnia życia niemowlaka, ale nadrzędna jest gotowość dziecka i rodzica.

Pamiętaj! Przez pierwszy rok życia to mleko jest podstawą, a wprowadzenie nowych pokarmów ma na celu poznanie smaków, konsystencji, oswojenie się przez zabawę z nowymi produktami.

ILE?

Nowy produkt wprowadzamy pojedynczo, co 4-5 dni, aby zaobserwować reakcję niemowlaka (warto prowadzić dzienniczek objawów).
Przez pierwsze dni podawaj 3-4 łyżeczki, następnie (6-8 miesiąc) podawaj dwa posiłki w ciągu dnia, później 3-4 posiłki (9-11 miesiąc), a od 12 miesiąca 4 posiłki. Nie zniechęcaj się, gdy Twoje dziecko nie zjada całej porcji, którą z poświęceniem dla niego przygotowałaś/łeś. Najważniejsze, aby w trakcie jedzenia nie rozpraszać malucha zabawkami, filmikami. Celebrujcie ten czas przy stole.

To DZIECKO decyduje ILE zje i CZY W OGÓLE zje,
a RODZIC decyduje KIEDY, COJAK.

CO?

Rozpocznij od warzyw lub produktów zbożowych, a później zaproponuj owoce. Jestem zwolennikiem takiej kolejności, aby naturalny cukier pochodzący z owoców był poznany nieco później.
Zaproponuj gotowaną w wodzie lub na parze marchewkę, dynię, ziemniaka, brokuły. Jeśli masz taką możliwość to najlepiej wybierać sezonowe i lokalne produkty (np. ze znanego źródła lub ekologiczne). Nie martw się, jeśli na początku maluch będzie wypluwał wszystko, czasem potrzeba kilkanaście razy podać dany produkt, aby został zaakceptowany.
W przypadku produktów zbożowych możesz podać kaszę manną, płatki owsiane gotowane na wodzie lub makaron. Do wyboru masz wiele innych produktów: kasza jaglana, kasza jęczmienna, kasza kukurydziana, kasza gryczana biała niepalona, ryż.
Spośród owoców na początku wybierz jabłko, gruszkę, banan, sezonowe śliwki, nektarynki, maliny czy brzoskwinie. Dobrym pomysłem na pierwszy owoc jest podanie startego jabłka w formie surowej, gotowanej (kilka minut) lub pieczonej.
Po pierwszych próbach rozszerzaj dietę o kolejne produkty: kalafior, buraki, bataty, pietruszka, cukinia.
Kiedy wprowadzisz już warzywa, produkty zbożowe i owoce sięgnij dalej po kolejne produkty. Jaja dodane do zupki lub ugotowane na miękko, najlepiej jak pochodzą ze znanego źródła lub są ekologiczne. Mięso przygotuj w domu i wybieraj dobrej jakości drób, cielęcinę, królika (gotowe produkty mięsne jak pasztety, wędliny są niewskazane dla maluchów). Ryby powinny być wolne od zanieczyszczeń, a najlepszy sposób przygotowania to gotowanie na parze, w wodzie, ewentualnie pieczenie. Nabiał polecam w formie naturalnych jogurtów, kefirów, maślanek. Mleko przed pierwszym rokiem życia należy wprowadzać w małych ilościach około 11-12 miesiąca życia. Źródłami tłuszczu niech będą: masło, awokado, oliwa z oliwek czy inne oleje roślinne, ale zawsze dbaj o ich wysoką jakość.
Dzięki bacznej obserwacji sam/a zauważysz czy dziecko nie wykazuje tendencji do nietolerancji czy alergii, w przypadku niepokojących objawów skonsultuj się z pediatrą.

JAK?

Sposób podania zależy od Ciebie, więc decyzja czy miksujesz czy podajesz w kawałkach nowe produkty także należy do Ciebie. Według mnie na początku możesz delikatnie miksować lub rozgniatać widelcem warzywa, ale nie warto przedłużać czasu tej formy podawania. Jeśli podajesz dziecku warzywa do rączki najlepiej, aby było dobrze ugotowane (miękkie) i pokrojone w słupki (krążkami może się zadławić). Często proponowaną formą jest delikatne przechodzenie od papki przez kaszki, rozgniecione produkty, duże grudki do całych kawałków.
Przedłużanie podawania zmiksowanych posiłków ma niekorzystny wpływ na rozwój aparatu mowy, dlatego nie bój się podania dziecku jedzenia w kawałkach.

Spośród technik przygotowywania posiłków najlepsze są gotowanie na parze, gotowanie w wodzie lub podawanie surowych warzyw i owoców. Unikajmy smażenia czy grillowania. WAŻNE, aby nie dosalać i nie słodzić potraw dla niemowląt. Po pierwszym okresie wprowadzania pojedynczych produktów (+8 miesiąc życia) możesz dodawać delikatne przyprawy np. do zup, takie jak: majeranek, koperek, bazylia, oregano, estragon.

Zrezygnuj z dosalania, słodzenia, ostrych przypraw czy gotowych kostek rosołowych. Nie kupuj gotowych kaszek, które zawierają choćby gram cukru lub zamiennika.
Uwierz, że Twój maluch polubi prawdziwy smak i aromat naturalnych produktów.

NAWODNIENIE

Przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka nie ma potrzeby podawania picia. Dzieci karmione piersią nawet w gorące dni nie potrzebują dodatkowego źródła nawodnienia, po prostu należy je częściej przystawiać do piersi. W przypadku dzieci karmionych sztucznie, szczególnie w gorące dni obserwujemy malucha i ewentualnie możemy podać przegotowaną wodę, ale nie rozpoczynamy regularnego podawania wody do picia.
Po 6 miesiącu życia można wprowadzać wodę do picia. Wybieramy wodę źródlaną lub niskozmineralizowaną i podajemy na łyżeczce lub z kubka.
Dopiero po ukończeniu 12 miesiąca życia warto podawać świeżo-wyciśnięty lub przetarty sok w ilości 100ml/dzień.

Niewskazane dla maluchów są:
– napoje i soki z kartonika
– wody smakowe
– woda lub kompoty słodzone cukrem/glukozą
– herbaty czerwone, czarne, zielone
– wody mineralne, poza tymi z niską zawartością minerałów

Podsumowując, życzę Wam wiele radości i satysfakcji z tego etapu w życiu malucha, kiedy zaczyna odkrywać nowe smaki i aromaty. Niech rozwijanie zdrowych nawyków żywieniowych zaprocentuje w przyszłości całej rodziny.

PS: CIEKAWE BADANIE

Na koniec chciałabym Wam przedstawić wyniki badania oceny sposobu żywienia niemowląt, które wykazało pewne błędy w żywieniu dzieci.
Najczęstsze błędy to:
1. zbyt duża liczba posiłków w ciągu dnia (>60% dzieci spożywało ≥7 posiłków zarówno w 6. m.ż., jak i w 12. m.ż.),
2. brak suplementacji witaminy D (>50% niemowląt),
3. nieprawidłowe rozcieńczenie/przygotowanie mieszanek,
4. zbyt duża podaż soków w diecie.

1.Stolarczyk A, Szott K, Socha P. Ocena sposobu żywienia niemowląt w wieku 6 i 12 m. ż. w populacji polskiej w odniesieniu do zaleceń Schematu Żywienia Niemowląt z 2007 roku. Standardy Medyczne Pediatria 2012;9:545-551.

Polecam przewodnik Instytutu Matki i Dziecka: „Żywienie niemowląt i małych dzieci” pod redakcją Haliny Weker i Marty Barańskiej oraz „Poradnik żywienia niemowląt” pod redakcją Hanny Szajewskiej i Andrei Horvath. Do pobrania w pdf (jak wpiszecie w wyszukiwarkę).

Rozszerzanie diety niemowlaka